Eerste koude Nacht

Op het journaal hoorde ik gisteren dat het vannacht 2 graden Celsius zou worden; al behoorlijk fris dus voor eind september. Vanmorgen nog even naar de tuin geweest, maar daar was van de koude nacht gelukkig niets te merken. De courgettes groeien nu in een wat rustiger tempo en ik heb er twee van een redelijk formaat kunnen plukken.

ijsberg- en rode krulsla

De ijsbergsla begint behoorlijke kroppen te maken en daarvan kan ik er volgende week wel een of twee mee naar huis nemen. De borlotti bonen zijn zo goed als gedroogd en de gedroogde peulen heb ik van de planten afgeknipt om ze thuis in de schuur nog verder te laten drogen en straks te doppen.

De bietjes groeien gestaag door en, doordat ik ze in het  voorjaar redelijk dicht gezaaid had, zorgen zelf prachtig voor een gespreide oogst; de afgelopen tijd plukte ik steeds de grootste (!) bietjes, waardoor de andere plantjes weer wat meer ruimte kregen om te groeien en dan een paar weken later goed zijn om te plukken. Er staan er in ieder geval nu nog genoeg om een paar weken vooruit te kunnen. Van de snijbiet ga ik straks weer een hartige taart maken; verder nog een nieuw vooraadje palmkool mee naar huis genomen om deze week weer van te smullen en een mooie rode paprika.



bietjes Bull's blood

radicchio

Alles groeit nu in een rustig maar gestaag tempo: radicchio, andijvie, venkel zijn over enkele weken prima te oogsten. Jammer dat de vogels mijn frambozen ontdekt hebben: er hing vandaag maar één (amper) rijpe framboos aan de struik. Volgend jaar zal ik deze struiken toch maar met een net gaan afdekken om zelf ook nog van de frambozen te kunnen genieten; wat fruit betreft is het dit jaar maar een slecht jaar: amper peren, weinig aardbeien en pruimen, geen appels, geen bramen, geen loganbessen en nu -door de vogels- ook maar weinig frambozen. Gelukkig heeft de vlier wel voldoende bessen geproduceerd, maar daar heb ik al zoveel van geplukt dat ik de rest voor de vogels laat hangen. Jammer dat ze zo ondankbaar zijn en als toetje dan toch nog mijn frambozen opeten.



Yacon plant

De Yacon planten zijn redelijk gegroeid, maar niet zo hoog geworden als ik had gedacht; ze zijn amper een meter hoog; ik ben heel benieuwd of er ook eetbare knollen gevormd zijn. Moet dus wel het weer in de gaten houden, want deze planten zijn -net als dahlia's- heel koude gevoelig. Misschien dat ik volgende week vast één plant ga opgraven. Van dezelfde familie is dan de aardpeer totaal anders: die plant kan juist heel goed tegen kou en je oogst ze pas na de eerste vorst; knollen die je vergeet te oogsten lopen in het voorjaar gewoon uit. Ze zeggen wel eens dat als je eenmaal een aardpeer in je tuin hebt, je altijd aardperen in je tuin hebt. In het  voorjaar heb ik 4 rode aardpeertjes in mijn tuin geplant en het zijn inmiddels enorme planten geworden van meer dan twee meter hoog.

Zonnig herfstweer

Het weer is de afgelopen weken nog erg lekker en er hoeft nog steeds maar weinig gedaan te worden in de moestuin, behalve ongeveer één keer per week schoffelen. De frambozen doen het in ieder geval geweldig en ik ga nu meerdere keren per week naar mijn tuin om frambozen te oogsten; nog niet zo heel erg veel, maar de drie planten zijn ook nog maar amper 1 jaar geleden in de tuin gezet; in ieder geval is het voldoende om bijna elke avond frambozen door de yoghurt te doen! Ook de radicchio groeit geweldig, evenals de ijsbergsla en de rode krulsla; ze zijn al bijna goed om te oogsten. De venkel groeit dit jaar wat langzamer, maar de bollen beginnen zich langzaamaan te vormen. Hopelijk werkt het weer nog even mee.

Herfstframbozen Autumn Bliss

De artisjokken hebben het dit jaar helaas niet goed gedaan; slechts één artisjok en die was zo klein dat ik hem maar tot bloem heb laten uitgroeien: wel een prachtig gezicht die paarse bloem!

Vandaag twee kleine pompoentjes geoogst: een prachtige oranje Red Kuri en een groene uit de Hokaido mix. Tot mijn verbazing zie ik dat er op twee andere plaatsen nu ook pompoentjes komen, maar het zijn plekken waar ik toch echt niets heb geplant! Benieuwd hoe die planten daar gekomen zijn; misschien door de eigen gemaakte compost, maar dan is het nog vreemd, omdat ik pas dit jaar voor het eerst de Hokaido mix heb gezaaid. Een pompoentje daarvan is in ieder geval ook bijna oogstbaar.

De borlotti bonen beginnen te drogen, terwijl de witte boon Grote Spaanse Witte nog steeds volop bonen maakt en nog helemaal groen is. Aan de paprika's beginnen nu meer vruchten te komen en vandaag heb ik al zeker 6 mooie rode paprika's kunnen plukken; ook was ik er een keer op tijd bij om een wat kleiner formaat courgette te kunnen plukken en heb ik nu 4 mooie kleine courgettes, die gegrild en daarna besprenkeld met zeezout en balsamico azijn heerlijk zullen smaken.

Een aantal van de rozen bloeit nog volop, zoals de witte Winchester Cathedral en de dieprode William Shakespeare 2000; ook aan Enfant de France zijn weer prachtige bloemen gekomen, maar ik ben bijna elke keer te vroeg of te laat in de tuin om de bloemen te fotograferen, maar gelukkig heb ik vandaag een bijna uitgebloeide bloem nog op de foto kunnen zetten.

Enfant de France

Relaxte tijd in de moestuin

Dit is eigenlijk de mooiste tijd van het jaar voor een moestuin; er hoeft even niet veel gewerkt te worden, maar er kan des te meer geoogst worden. De mooie nazomer maakt het nu dubbel zo lekker in de tuin: gisteren een paar uur relaxed bezig geweest om op mijn knieën wat onkruid weg te halen, rond te lopen, te kijken en foto's te maken. De tuin staat er al met al nog goed bij en er hoeft eigenlijk niet veel aan te gebeuren. Omdat de vaste planten zich enorm uitzaaien, wel een rondje met de schoffel gedaan over het (nu nog) brede toegangspad van mijn tuin naar de kas. Afgelopen maandag na het werk nog een flinke hoeveelheid groente uit mijn tuin gehaald, waaronder ruim 2 kilo vlierbessen en daarvan heb ik deze week heerlijke siroop gemaakt.

overzicht, met links asperges, stokbonen, venkel, kolen, bloemen/rozendeel en  rechts vooraan jonge rabarberplanten

Mijn 'buit' afgelopen maandag en vandaag: vlierbessen, kwetsen, paprika's, courgettes, paarse snijbonen, Grote Spaanse witte bonen, herfstframbozen, kilo's tomaten, palmkool, snijbiet, koolrabi en bietjes! En er is voorlopig nog genoeg om de komende weken opnieuw te oogsten; daarnaast ligt in mijn schuur nog een voorraad Ratte d'Ardeche aardappels, sjalotten, rode en gele uien en knoflook. De pas uitgeplante andijvie, venkel, sla en radicchio groeien ook goed, evenals de Red kuri pompoentjes. Ook de aardperen Fleuron d'Anjou zijn enorm geworden: het is echt verbazingwekkend hoe deze kleine smakelijke knolletjes in korte tijd zulke enorme planten worden. Door de wind van de afgelopen dagen zijn er een paar planten omgeknakt, maar zolang ze nog enigszins aan de plant zelf vast zitten groeien ze gewoon weer verder!

jonge rozenstruiken en rechts de aardperen

De halfstam appelboom heeft nu wel erg veel takken gekregen en daarom heb er ik vandaag een aantal flinke takken uitgehaald; als ik wacht tot de winter ben ik bang dat hij een nog grotere groeispurt krijgt, vandaar dus toch maar een late zomersnoei. Op goed geluk een aantal recht omhoog groeiende takken weggehaald zodat de boom weer een wat opener structuur krijgt. Monty Don schreef geloof ik ergens dat je door een goed gesnoeide appelboom met gemak een hoed moest kunnen gooien. Mijn Panama hoed ligt thuis dus ik heb het nog niet kunnen uitproberen!

appelboom vóór de snoei

Verder is de enige fruitboom waar dit jaar dan nog vruchten aan komen, naast de Betuwse kwets, de Gieser Wildeman leipeer; de paar peren zijn dit jaar wel erg groot geworden, maar zijn nog net niet rijp genoeg om al te plukken; nog een weekje wachten denk ik.



Gieser Wildeman peren

 

Einde vakantietijd

Mijn vakantie zit er al weer bijna op en eigenlijk ook zo'n beetje het moestuinseizoen; beide zijn voorbij gevlogen. Van zaaien en uitplanten naar oogsten en weer afbouwen en plannen maken voor een nieuw seizoen komend jaar. De tuin zelf begint nu weer wat vorm te krijgen nu ik een groot aantal van de vaste planten er eindelijk uit heb gekregen; de rozen en de fruitbomen zijn na een paar jaar al wat groter geworden en maken dat de tuin wat meer body heeft. Ook weet ik nu na een paar jaar tuinieren wat wel en wat helaas wat minder goed gaat, los van het feit dat moeder natuur ook nog een grote vinger in de pap heeft en er voor zorgt dat zelfs de beste plannen verkeerd kunnen uitpakken. Dit jaar is een vreemd jaar geweest: een te koud en te nat voorjaar en een zomer die pas de laatste weken echt even haar gezicht heeft laten zien.

afrikaantjes rondom de palmkool en rozenstruiken op de achtergrond

Door de late strenge vorst en het rare weer heb ik dit jaar helaas geen appels, geen bramen, weinig aardbeien, maar weer wel heel veel kruisbessen, witte aalbessen en dit jaar een eerste oogst van blauwe bosbessen gehad. De bonen zijn pas laat op gang gekomen, wat dan weer een voordeel is, want terwijl mijn buren al vroeg van hun bonen genoten, ben ik nu in ons complex de enige die nog wekelijks bonen kan plukken. De combinatie citrusafrikaantjes met palmkool blijkt ook een goede keuze te zijn geweest, want er is nog geen rups te zien op mijn koolplanten en de planten zelf groeien als 'kool'; ook de courgettes, snijbiet en bietjes doen het dit jaar weer prachtig en ik had een geweldig goede oogst van aardappels, uien en knoflook, waarmee ik de winter voorlopig wel doorkom.

courgettes

Ook de rozen in mijn tuin staan er prachtig bij en het ziet er naar uit dat mijn allergrootste wens om naast een moestuin ook een 'rosarium' te hebben een beetje gaat uitkomen. Er staan nu zo'n 30 verschillende rozen in mijn tuin en met een beetje geluk worden er dat aan het eind van het jaar 40 soorten. Toegegeven een rosarium hoort waarschijnlijk veel meer rozen te herbergen, maar voor mij is het elke keer weer een genoegen om naar mijn rozen te gaan en te kijken hoe ze er bij staan.

Cardinal de Richelieu in juni



Weer oogsten

Ondanks dat ik 1 volle week niet naar de tuin ben geweest, ziet hij er gelukkig nog behoorlijk uit. Eén buurman is een maand weg geweest en hij heeft nu zijn tuin denk ik opgegeven! Het is een groot oerwoud van onkruid geworden en zijn bessen- en frambozenstruiken zijn bijna niet meer terug te vinden.Vorige week heeft hij een hele dag besteed aan het onkruid weghalen, maar toen ik gisteren langs zijn tuin kwam was daar weinig van te zien. Hij had vorig jaar een nieuw stukje grond erbij genomen en dat vol gezet met fruitstruiken; het laat maar weer eens zien hoe vaak mensen zich vergissen in de hoeveelheid werk die er mee gemoeid is om de tuin ook redelijk onder controle te houden; de meeste tijd gaat immers altijd op aan het onkruid de baas proberen te blijven. Bij mij is dat nu hoofdzakelijk nog het schoffelen van alle zichzelf uitzaaiende vaste planten en gisteren ben ik ruim 2 uur met de schoffel over de paden en lege stukken van de tuin gegaan en vervolgens nog een uurtje op mijn knieën om tussen de groenten het onkruid weg te halen. Bij de paprika's zag ik dat er een gat in de grond zat en toen ik beter keek zag ik dat zich daarin tot mijn verbazing een kikker (of een salamander?) had verstopt die mij aan zat te kijken, maar zich verder niet verroerde (behalve om adem te halen). Ik ben meerdere keren gaan kijken, maar helaas heeft hij zich niet vertoond en bleef zitten waar hij zat, waardoor ik nog niet weet wat het was; hij was heel donker grijs of bruin met een redelijk spitse bek, maar ik kon alleen zijn kop en voorpoten zien.

De pruimen beginnen nu te verkleuren, maar er zijn er dit jaar helaas ook een aantal die door schimmels aangetast zijn; ik heb de aangetaste pruimen waar ik bij kon in ieder geval weggehaald en hopelijk blijven er straks nog wel wat pruimen over om te oogsten. Dit jaar is het een slecht jaar voor de boom: eerst een flinke aantasting door wollige luis, vervolgens de pruimenmot en nu de schimmel.

diverse soorten pompoenen (Hokkaido Mix)

De pompoenen doen het in ieder geval wel goed en er zitten al enkele fraaie exemplaren aan te komen; de komkommer doet het wat minder: pas 1 vrucht dit jaar. Maar de trouwe courgettes geven weer volop vruchten, alhoewel het typisch is dat van de 2 planten het altijd maar 1 plant is die veel vruchten geeft, terwijl het dezelfde rassen zijn.

De stokbonen (Borlotti, Dynajec, Trionfo Violetto en Grote Spaanse Witte) gaan goed en ik hoop volgende week de eerste borlotti bonen en de paarse snijbonen Trionfo te kunnen plukken. De lage zwarte droogbonen Coco Noir groeien redelijk maar ik denk dat ik er te weinig van heb gezaaid om flink van te kunnen eten.

paarse snijbonen

Wel de eerste tomaten kunnen plukken: 1 grote Coeur de Boeuff tomaat, een paar dix doigts de Naples en een groot aantal Black Prince tomaten; met name die laatste tomaten zijn overheerlijk; bijna zwart van binnen en verrukkelijk sappig.

Eindelijk ook de venkel en de radicchio uitgeplant; de venkel staat nu op het bed waar de aardbeien stonden en de radicchio op het stuk grond waar de aardappels hebben gestaan; sla is dit jaar geen succes gebleken, wat op zich wel jammer is; misschien dat ik deze week nog wat probeer te zaaien of anders kijk of er nog wat slaplantjes te koop zijn. Niet vergeten om binnenkort ook weer andijvie en veldsla te zaaien.

uitgeplante radicchio

en venkel

Vakantie

Na een heel jaar werken eindelijk vakantie; heerlijk: niets moet en alles kan en ook het weer werkt even mee. Gisteren was het hier warm, zonnig en droog en heb ik een lange dag in de moestuin doorgebracht. Eerst met het gewoon lekker rondlopen en vervolgens met het bekijken wat anders moet in de tuin. Doordat ik de afgelopen weken veel van de zichzelf enorm uitzaaiende vaste planten heb verwijderd kan ik nu ook zien waar misschien plaats is om nog meer rozen te zetten! Als ik optimistisch ben is er plek voor zeker 10 nieuwe rozen, maar ik kan het misschien maar beter iets meer bescheiden houden. Zal de komende weken dus nog kritisch blijven kijken naar potentiële plekken. Eén roos van mijn verlanglijstje moet er zeker komen en dat is de rugosa roos Ritausma die ik vorige week bij kwekerij De Bierkreek heb gezien; er is een hele mooie plaats vrijgekomen in de buurt van de rugosaroos Blanc Double de Coubert, naast een van de appelbomen.

herfstframboos Autumn Bliss

beginnende framboos naast bloem

De tuin zelf staat er redelijk bij en de bonen beginnen goed te groeien; nog even en ik kan de eerste bonen plukken; ook de tomaten, bietjes, snijbiet, koolrabi, palmkool en paprika's groeien goed. Alleen de sla en de artisjokken gaan dit jaar niet goed. Aan slechts één artisjokplant zit nu een kleine artisjok; de rest heeft alleen nog maar blad aangemaakt. Ook aan de bramen hangen dit jaar weinig vruchten, maar de vorig jaar geplante frambozen doen het geweldig en daar zal ik binnenkort zo te zien bakken vol van kunnen plukken.

rode paprika

en naar rood verkleurend

Glorie van Holland halfstam appel

De appelbomen hebben dit jaar maar weinig vruchten en ik zag dat van de paar appels die aan de Glorie van Holland hangen, er al eentje door de vogels is aangevreten; hopelijk blijven ze van de andere appels af. Maar de vlier daarentegen hangt nu vol met bessen, dus dat wordt straks heerlijk vlierbessensiroop maken. De struik begint alleen wel erg groot te worden en ik zal hem komend voorjaar maar verder terugsnoeien dan ik dit jaar heb gedaan. Voor nu heb ik een paar van de langste takken wat teruggeknipt. Ook de leiappels heb ik alweer flink in model gebracht door alle lange scheuten tot op 1 à 2 bladeren terug te knippen.


De thuis gezaaide venkel en radicchio staan er na het verspenen goed bij en kunnen binnenkort uitgeplant worden; ik denk dat ik dit jaar eens op de leeg blijvende stukken grond wat groenbemester ga inzaaien; waarschijnlijk de mooie phacaelia (ook wel bijenbrood genoemd).

Geen sportschool nodig

Na een dag hard werken is de tuin weer een beetje leger! Eerst begonnen met het afknippen van de uitlopers van de aardbeien, vervolgens al het blad afgeknipt en tot slot de planten zelf opgegraven; de buurman vertelde zo mooi dat ik het beste de planten gewoon kon omspitten; dat had hij zelf ook gedaan. Leuk gezegd, maar die kracht heb ik dus niet. Door de regen van de afgelopen tijd kreeg ik de planten zelf al amper uit de grond, laat staan dat ik ze met de schop kon onderwerken. Daarom de planten uitgegraven en diepere kuilen gemaakt. Toen de planten in stukken gehakt en ondersteboven in de plantgaten gelegd en tot slot weer afgedekt met grond!
Toen ik daarmee klaar was met de tweede klus begonnen: het opgraven van de aardappels van zo'n 30 planten. Gelukkig was het vandaag droog en heb ik de aardappels in de zon wat kunnen laten drogen. Daarna de aardappels, de sjalotten en de knoflook -die nog in de kas te drogen hadden gelegen- in de kruiwagen gedaan en vast naar mijn auto gebracht.

Blauwe bosbessen

Tussendoor de meeste blauwe bosbessen geplukt; die zien er prachtig fluweelachtig uit en doordat de struik met een net was afgedekt heb ik dit jaar voor het eerst een bakje vol met bessen kunnen oogsten.

garnalenboontjes

Van een andere buurman had ik een flinke zak met sperziebonen gekregen; ik had toen nog niet in de gaten dat mijn sperziebonen (garnalenboontjes) ook al plukrijp waren en van de struiken heb ik een flinke hoeveelheid boontjes geplukt; benieuwd hoe die smaken. De vier soorten klimbonen beginnen nu eindelijk goed te groeien en staan volop in bloei, terwijl de eerste bonen langzaamaan wat groter worden.

Ik zag tot mijn verrassing dat er flinke uitlopers gevormd waren aan de roos Comtesse de Lacépède en wat kleinere uitlopers aan de roos Mme. Legras de St. Germain. Vorig jaar had ik ze van die laatste roos afgetrokken omdat ik dacht dat het wilde scheuten waren; dat bleek achteraf niet het geval te zijn, dus nu blijf ik er mooi af. Hebben deze rozen het op de zandgrond dan blijkbaar toch wel naar hun zin. In ieder geval alle rozen vandaag nog biologische mest gegeven; iets te laat denk ik, maar ik vergat het steeds. De pas geplante nieuwe roos Baron J-B Gonella staat nu in bloei met fuchsiaroze bloemen, zo fel, dat ze bijna licht geven! Ik had denk ik de bloemknoppen er beter uit kunnen halen, zodat de plant een goed wortelstelsel kan maken, maar ik was te benieuwd naar de bloemen van deze roos en heb dat dus niet gedaan; door de vele regen gok ik er op dat de plant toch wel goed zal aanslaan.

nieuwe scheuten Comtesse de Lacépède